Sonia Kertalli bën një punë shumë të rëndësishme në Gjermani. Së bashku me kolegët e saj ajo përpiqet të kuptojë se si përhapen metastazat (fenomen që ka lidhje me përhapjen e qelizave kancerogjene) dhe pse ato janë gjithnjë e më agresive ndërsa evoluojnë.Featured image of article: E lindur në Savona, por me origjinë shqiptare/ Kush është Sonia Kertalli, studentja e mjekësisë në Gjermani. Punon në laboratorin ku kërkohet shërim nga kanceri: Prindërit punonin në restorante, s’më kanë munguar kurrë paratë!Sonia Kertalli24 Tetor, 2020 19:40

GJERMANI– Sonia Kertalli, është një vajzë e rritur në Itali, por me origjinë shqiptare. E reja studion në një nga shkollat më prestigjioze të Berlinit, ku është duke bërë kërkime për të gjetur zgjidhje se përse disa  tumore janë më rezistente se të tjerët ndaj terapive.

“Babai im ka shkuar në Itali në Mars 1991 dhe zbarkoi në Brindisi me anijen” Iliria “që do të thotë liri në shqip. Disa muaj më vonë mbërriti nëna ime. Ai ishte një ish-valltar, ndësa ajo ishte e diplomuar si inxhiniere mekanike. Një degë që iu imponua sepse babai i saj ishte një kundërshtar i qeverisë, por përfundoi në Liguria duke punuar në një hotele dhe restorante. Më 13 dhjetor 1995, në Savona, linda unë. Një vit kam qëndruar në Shqipëri me gjyshërit. Prindërit më morën në vitin 1996 kur shpërtheu lufta në Kosovë. Disa vjet më vonë lindi vëllai im. Ai tani është në shkollë të mesme, ndërsa unë jam një studente doktorature në BSIO, një shkollë e përbashkët doktorature me Charité dhe institucione të tjera kërkimore të tilla si Max Delbrück Center. Nëse jam këtu, kjo është në sajë të sakrificave të tyre dhe vendosmërisë që ata kanë kaluar, veçanërisht nëna im, së cilës Universiteti i Genova-s nuk i ka njohur kurrë provimet e dhëna në Shqipëri. Unë kurrë nuk kam pasur nevojë të punoj, kam qenë gjithmonë në gjendje t’i përkushtohesha librave falë mbështetjes së tyre dhe bursave që kam marrë ndër vite. Që kur isha e vogël kam thënë që puna që ëndërroja të bëja të kishte lidhje me shkencën. Nuk e di se ku i kam dëgjuar ato fjalë në atë kohë, por gjithmonë i kam besuar dhe tani këtu jam. Unë bëra bachelorin në bioteknologji mjekësore dhe farmaceutike në Genova, por kalova 6 muajt e fundit në Universitetin Mjekësor të Leipzig falë një ndihme nga programi Erasmus +. Kështu që gjeta ofertën për të bërë një master në Mjekësinë Molekulare në Charité, spitalin universitar në Berlin. Unë u diplomova në 2019,”-ka treguar e reja.

Sonia Kertalli bën një punë shumë të rëndësishme në Gjermani. Së bashku me kolegët e saj ajo përpiqet të kuptojë se si përhapen metastazat (fenomen që ka lidhje me përhapjen e qelizave kancerogjene) dhe pse ato janë gjithnjë e më agresive ndërsa evoluojnë.

Me kolegët e mi ne përpiqemi të identifikojmë elementët kryesorë dhe mekanizmat e veprimit të metastazave, që është fenomeni me të cilin qelizat kanceroze lëvizin nga zona ku janë formuar në një pjesë tjetër të trupit. Teknologjitë e reja po na lejojnë të kuptojmë më mirë bazën gjenetike të kancerit, por për të kuptuar më mirë ndryshimet gjenetike që shkaktojnë zhvillimin e tumoreve dhe i bën ata gjithnjë e më agresivë dhe rezistentë ndaj trajtimit mbetet një sfidë e madhe. Qelizat metastatike shkëputen nga një tumor primar, udhëtojnë drejt gjakut ose enëve limfatike dhe formojnë një tumor të ri sekondar në organet ose indet e tjera. Pra, ju nuk keni më një tumor për të mposhtur, por më shumë se një dhe për më tepër më agresiv. Në veçanti, kemi të bëjmë me adenokarcinomën e mushkërive, një nga kanceret më të zakonshëm në perëndim. Ne duam të kuptojmë mekanizmat molekularë që qëndrojnë në themel të përhapjes së tumorit nga mushkëritë në organet e tjera. Në veçanti, kemi të bëjmë me adenokarcinomën e mushkërive, një nga kanceret më të zakonshëm në botën perëndimore dhe vdekja nga ky kancer shpesh shkaktohet nga metastazat. Ne jemi të interesuar ta kuptojmë. Mekanizmat molekularë që qëndrojnë në themel të përhapjes së kancerit në mushkë. Në ditët e sotme, teknologjitë e reja të sekuencave kanë bërë të mundur që të kuptohet më mirë baza gjenetike e kancerit, por diskriminimi i ndryshimeve thelbësore gjenetike që drejtojnë proceset e evolucionit të tumorit është duke u gjithnjë e më agresiv dhe për këtë arsye rezistent ndaj terapive në dispozicion dhe kjo mbetet një sfidë e madhe dhe e rëndësishme. I gjithë ky informacion do të lejojë që të dy të identifikohen, bazuar në ashpërsinë e sëmundjes,”- ka treguar ajo. 

Pse Gjermania dhe jo Italia apo Shqipëria

Ajo ka treguar se pse ka zgjedhur të jetojë dhe studiojë në Gjermani. Sipas saj aty ofrohen të gjitha mundësitë për ecurinë e mirë të punës drejt sukesit.

“Në Leipzig pata mundësinë të plotësoja tezën time duke kryer eksperimente specifike dhe duke mësuar teknika të reja. Në Itali kisha pasur një përgatitje të shkëlqyeshme teorike, por nuk kisha pasur mundësinë që të punoja në laborator pa frikën e një gabimi sepse, për shembull, nëse do të kisha humbur një shishe reagenti nuk do të kishte asnjë tjetër. Jo se ishte faji i Universitetit të Genova-s, por situata, viti akademik 2016/17. Ishte kjo ndjenja e të qenit në gjendje të marr vendime dhe të rritem në fushë që më bindi të qëndroj në Gjermani. Këtu paguhen praktikat, e cila është e paimagjinueshme në Itali dhe investimet publike në kërkime bazohen si në fondet institucionale. Gjithsesi nuk e di se do të qëndroj përgjithmonë në Gjermani. Jam rritur në Itali, kam qëndruar deri në moshën 16-vjeçare në një fshat të vogël të quajtur Varigotti, një parajsë në tokë. Italia është vendi që më formoi nga pikëpamja arsimore dhe duhet ta pranoj që ne italianët fillojmë me një pajisje shtesë falë provimeve tona dhe përgatitjes sonë akademike, shumë më e fortë, por nuk do të ishte keq të fillojmë një rrugë të kërkimi shkencor në Shqipëri, një komb i madh që po rritet dhe mund të synojë kaq lart. Njoh shumë shqiptarë, fëmijë emigrantësh ose vetë emigrantë, të cilët ndiejnë të njëjtën ambicie si unë,”– është shprehur Sonia Kertalli.

Berlini dhe jeta e saj midis Italisë dhe Shqipërisë

Gjithashtu, ajo ka treguar se i pëlqen të jetojë në Berlinë, pavarisht se vendi ku është rritur është i rëndësishëm për të. Ndërkohë që ka zbuluar dhe detaje të jetës së saj, në lidhje me vështirësit që ka kaluar, pasi prindërit shqiptarë janë emigrant në Itali.

Unë kam jetuar në Berlin për tre vjet tani dhe ndihem si në shtëpinë time. Në fillim, për mendimin tim, ju mund ta përjetoni atë si një “qytet port”, shumë qëndrojnë vetëm për një periudhë dhe pastaj largohen, por në një nivel pune është një qytet që ofron shumë dhe është i sigurt kur ktheheni në shtëpi vetëm në mbrëmje. Unë kam një nivel të mirë të gjermanishtes, por ende jam duke e mësuar atë. Sidoqoftë, unë jam rritur tashmë dygjuhësh. Prindërit e mi më flisnin shqip në shtëpi dhe italisht jashtë. Me kalimin e viteve, kopshti dhe shkolla, gjithçka gradualisht u bë më e lehtë. Përgjegjësia për të vepruar si një lidhje midis familjes time dhe botës përreth meje jashtë shtëpisë përfundoi duke më bërë të ndihesha e veçantë. Kam marrë kombësinë pas kaq shumë vitesh. Fakti që kam lindur në Savona nuk kishte rëndësi, unë duhej të prisja që një nga prindërit e mi të bëhej italian, kjo do të thotë të respektosh kërkesën për të qenë banor në të njëjtën komunë për 10 vjet. Deri në atë moment kisha një leje qëndrimi. Sidoqoftë do të kisha marrë shtetësinë në moshën 18 vjeç, por deri atëherë isha në Itali falë një leje qëndrimi,”- ka treguar ajo.

(k.a/dosja.al)

Leave your vote

Comments

0 comments

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here